انواع نقالي

نقالي را مي توان از نظر شكل اجرا و موضوع به انواع مختلفي تقسيم بندي نمود. از نظر شكل اجرا و ابزار مورد استفاده نقالي به چهار نوع دسته بندي مي شود :

1- نقل موسيقيايي
اولين و قديمي ترين نوع نقل از نظر اجرا و ابزار مورد استفاده، نقل موسيقيايي است چرا كه كهن ترين سند ما در مورد نقالي، مربوط به نقالي موسيقيايي در دوران پارتي است. نقالان و قصه پردازان اين شيوه افرادي حرفه اي بوده اند چون حداقل بر يك نوع ساز و موسيقي منطقه ي خود تسلط داشته اند.گوسان هاي پارتي اين شيوه را كه به همراه آواز و موسيقي بوده شروع نموده اند و بعد خُنياگران دوره ي ساساني آن را ادامه مي دهند و در دوره ي اسلامي نيز ادامه مي يابد. بخش اصلي مهارت ها در اين نقل متكي بر ساز و آواز است.

2-نقل همراه با تصاوير
نقل با تصوير از دوره ي ساساني به بعد به وجود آمده است. اولين نقالان واعظان آئين ماني بوده اند چون كتاب مقدس شان ارتنگ/ ارژنگ با تصوير همراه بوده است. اين روش ادامه پيدا مي كند و در دوره ي صفوي كامل تر مي شود. در اين دوره ابتدا متن، منقبت و گفتن حكايات مربوط به ائمه و اولياي دين توسط شمايل گردان ها شكل مي گيرد و بعد كم كم تصاويري تهيه مي شود كه به آن ها پرده هاي درويشي گفته مي شود. قصه گويان با استفاده از اين پرده ها وقايع صدر اسلام از جمله واقعه ي عاشورا را براي مردم نقل مي نموده اند.

3- نقل مكتوب
اين نوع از نقل در واقع نقل در مقابل نقال است و جزو نقل هاي حرفه اي ما نبوده است. در گذشته، باسوادهاي روستا آن را انجام مي داده اند كه به مرور زمان تبديل به حرفه شد. مانند شاهنامه خواني كه وابسته به نقل مكتوب است. اين گونه نقل
خيلي اجازه بازيگري به ما نمي دهد . در اين شيوه نقش پذيري كمتر رخ مي داد و بيشتر خوانش و حكايت وقايع و رويدادها بر اساس مكتوبات بوده است. از جمله مكتوبات مورد استفاده در اين روش مي توان به شاهنامه و اسكندرنامه اشاره نمود كه بيشتر مورد استفاده قرار مي گرفته است.

4- نقل نمايشي
اين گونه از نقل را بيشتر تحت عنوان نقالي ياد كرده اند و تأثيرگذارترين نوع نقل است. در واقع يك قصه گويي نمايشي است. يك نمايش تك نفره كه تنها ابزار اصلي او بدن و بيان است. البته از وسايلي مثل عصا و چهارپايه نيز مي تواند استفاده نمايد. در اين نوع، نقال تك تك شخصيت ها را خودش بازي مي كند؛ واقعه را روايت و فضاها را در ذهن مخاطب مجسم مي كند.

منبع:كارشناسي فيلم و هنرهاي نمايشي